Warning: the smell of twostroke makes me horny

Een gezwinde trap tegen de kickstarter, het pruttelende geluid van de motor die op gang komt, de geur van tweetakt die je neus doet kriebelen,… Het zijn maar enkele redenen waarom ik zo’n fan ben van tweetakt. De motor is nog puur, zonder (al teveel) elektronische franjes. IJzer, olie, brand- en zuurstof: meer is er niet nodig om grootse dromen waar te maken. Maar het valt niet te ontkennen… De ontbranding van deze mengeling is niet zuiver, en dat baart me soms zorgen. Fijnstof is immers een lelijk dingetje waaraan nog teveel mensen te vroeg aan sterven. En dat wil natuurlijk niemand. Als voorzitster van Classic Vespa Club Hasselt vzw vind ik het dan ook razend belangrijk om dit in de gaten te houden. Want dát we fijnstof uitstoten is gewoonweg een feit, maar hoeveel fijnstof hangt er nu eigenlijk bij ons in de lucht? Dat wou ik weleens weten.

De omgeving

Gedurende meer dan één jaar mat daarom ik de luchtkwaliteit in de straat waarin ik woon. Die straat bevindt zich in Hasselt en is een zogenaamde “canyon”, met rijwoningen aan weerszijden. De straat ligt vlak aan het station én op 400 meter van de kleine ring. Het is een straat met eenrichtingsverkeer. Bewoners stationeren er voor hun deur om boodschappen uit te laden, kandidaat-bestuurders komen hier hun manoeuvres oefenen en verkeer dat de weg kwijt is in deze wijk passeert ook langs deze straat om de weg naar buiten weer te vinden. En natuurlijk, wij rijden er af en aan met onze horses of steel.

Hasselt

Een foto van de straat, uit de jaren stillekes.

De meting

De meting startte op 1 november 2019 en laat ik voor deze blog precies ook één jaar later eindigen (1 november 2020). De stekker werd pas op 10 januari 2021 uitgetrokken. Die data is er dus ook nog, maar wordt voor deze blog niet gebruikt.

Maar voor we naar de resultaten kunnen kijken, is het natuurlijk noodzakelijk om enkele definities te bepalen. Want wat is fijnstof en wanneer is trôp echt teveel?

Definities

Fijnstof is eigenlijk de verzamelnaam voor alle soorten stof die in onze lucht dwarrelen. Dat kan “groot” stof zijn (denk maar aan pollen) maar dat kunnen ook hele kleine stukjes stof of zelfs gassen zijn, die je met het blote oog niet kan zijn. Alles stoot fijnstof uit: de uitlaat van een scooter, het rubber van de fietsbanden van de e-bike, de vleugels van de vogels, de uitwerpselen van een vlieg. Tijdens de eerste week van de meting lag de sensor nog binnen, op de vensterbank, boven de mand van de hond. Verbazingwekkend hoeveel fijnstof zo’n beestje uitstoot!

De benaming voor fijnstof is “Particulate Matter” (PM), en wordt gemeten in de superkleine variant (2.5) en de grotere variant (10), wat ook nog superklein is . Onthoud dit, want je zal later in dit bericht PM 2.5 en PM 10 zien staan. Dan weet je wat je leest ;). Wat je nog moet onthouden is dat de hoeveelheid fijnstof wordt uitgedrukt in “mu-gram per kubieke meter”, ofwel: “µg / m³”.

Maar hoeveel fijnstof is teveel fijnstof? Om die drempel te bepalen kunnen we twee instanties volgen: de WHO of de Europese regels. Op Wikipedia lees je hierover een mooi artikel. Waar wij in deze blog naar gaan kijken is het jaargemiddelde voor beide PM.

Volgens Europa mag dit maximum

  • 40 µg / m³ zijn voor PM 10
  • 25 µg / m³ voor PM 2.5

De WHO is strenger:

  • 20 µg / m³ voor PM 10
  • 10 µg / m³ voor PM 2.5

Allez, fasten your seatbelts, we gaan over tot de resultaten!

The results are in!

De data werd geregistreerd door een fijnstofmeter die ik installeerde na een interessante workshop met HasselAir, een initiatief georganiseerd door Stad Hasselt ism. UCLL. De data werd weggeschreven in een database van Madavi, waaruit onderstaande grafieken gehaald werden. Als je op de grafiek klikt, ga je verder naar de site van Madavi waar je meer in detail kan gaan. Om de precieze cijfers te analyseren, gebruikte ik de originele datasheet (*.cvs).

Zoek de fijnstofmeter

Zoek de fijnstofmeter.

PM 2.5

Na het analyseren van de rauwe data zien we dat het jaargemiddelde voor de PM 2.5 op: 6.88 µg / m³ bedraagt. Dat is ruim onder zowel de norm van de Europese Unie (25 µg / m³), als de van de WHO (10 µg / m³).

PM 10

Voor de PM 10 komt het jaargemiddelde op 15.50 µg / m³ uit. Ook dat is ruim onder de norm van de Europese Unie (40 µg / m³) en de WHO (20 µg / m³).

Maar de Europese Unie heeft bij de PM 10 nog een extra waarde bepaald, namelijk dat het daggemiddelde niet hoger mag zijn dan 50 µg / m³. Er mogen op één jaar tijd 35 overschrijdingen van die waarde zijn. Het is duidelijk van de grafiek dat er een aantal dagen zijn waarop deze waarde overschreden wordt. Echter, de analyse in de rauwe data toont dat dit slechts over 11 dagen gaat, waarvan één volledige week in januari. Wat er die week speciaal was, weet ik niet meer, maar de buren hebben het afgelopen jaar hun woning erg grondig gerenoveerd. Ik vermoed dat ze in die week de afbraakwerken gedaan hebben (waarvan de container zich op 10 meter afstand van de fijnstofmeter bevond). De overige dagen zijn sporadisch en kunnen te verklaren zijn door meerdere redenen.

Is er een zichtbare verandering door de lockdown?

Als ik een trendlijn over de grafiek leg, valt er een daling op te merken. De pieken worden minder hoog en er zijn meer dagen met lagere uitstoot. Of dat effectief aan de lockdown te wijten valt, is onduidelijk. We zien immers wel nog steeds pieken. Er is ook één week zonder data opgenomen in deze reeks,… Tal van factoren die mede deze daling kunnen verklaren, al zal de lockdown er wellicht wel voor een stuk tussenzitten.

Dus, hoe is het nu eigenlijk gesteld met de luchtkwaliteit in mijn straat?

Tja, veel woorden hoef ik hier niet aan vuil te maken. De luchtkwaliteit in mijn straat (remember: “canyon”, dichtbij de kleine ring) is, volgens de normen die bepaald zijn door de EU en de WHO, goed. Natuurlijk zijn er pieken, en natuurlijk zijn er dalen. Dat is altijd zo en hoeft geen man overboord te betekenen. Maar ik wil ook nog een tweede vraag opwerpen…

Is de LEZ die Stad Hasselt wil invoeren wel gegrond?

Zoals zoveel steden denkt ook Stad Hasselt na over het invoeren van een Lage Emissie Zone. Deze zone zou zich beperken tot de binnenstad (waar mijn straat nét níet toe behoort, gelukkig maar!), maar is dat wel gegrond? Mijn imposter syndrome roept luid en duidelijk: “WA WEET GIJ DAAR NU VAN?!”, en ja, dat is waar. Ik ben geen expert op dat vlak. Maar de Gezonde Boerin met haar Verstand die afgaat op het onderzoek dat ze zelf voerde, durft haar schouders ophalen en zeggen: “Ik ben het er niet mee eens”.

Tot slot…

een kleine oproep…

Ik rij ondertussen al zeven jaar met oldtimer scooters. Een heerlijke hobby waarbij we de mooiste plekjes ontdekken in het gezelschap van de fijnste mensen (Classic Vespa Club Hasselt #ftw). Tijdens de eerste jaren was het écht een plezier om te rijden. Voorbijgangers zwaaiden, wezen enthousiast naar bepaalde modellen en kwamen ons op stopplaatsen honderduit vertellen over hun éigen oldtimer of die van grootouders die er in de jaren stillekes mee op huwelijksreis gingen, “Ja, mevrouw, naar Italië! Met z’n tweetjes!”. Verhalen om van te snoepen, dat kan ik u vertellen.

Het doet me dan ook héél erg veel pijn om te zien hoe de publieke opinie in slechts enkele jaren veranderd is. Neuzen worden dichtgeknepen, oren worden bedekt en middelvingers worden opgestoken om aan te tonen hoe oneens diezelfde voorbijgangers het nu zijn met onze hobby. De verdraagzaamheid is quasi compleet verdwenen en dat breekt mijn hart. Want het zijn nog steeds dezelfde pareltjes waar wij mee rijden en elke dag die voorbijgaat zijn er steeds minder en minder van deze exemplaren op de wereld. Als wij ze niet beschermen en tonen aan de buitenwereld zal dit patrimonium stilletjes aan verdwijnen tot we enkel nog in een museum kunnen kijken naar wat er ooit was.

Natuurlijk zijn we ons bewust van het milieu, het fijnstof en de opwarming van de aarde. Maar wat vaak vergeten wordt, is dat élk van ons op één of andere manier bijdraagt aan deze evolutie. De ene door oldtimer te rijden, de andere door in Brussel te gaan werken met bedrijfswagen. De ene door zonnepanelen te leggen die nog steeds grijze energie voeden, de andere door over te schakelen op 100% groene energie. De ene door 5 kinderen op de wereld te brengen, de andere door te roadtrippen doorheen de Noorse bossen.

Middel- of andere vingers wijzen naar elkaar is níet de oplossing. Verdraagzaamheid en begrip is dat wel. Laat dat dan ook de oproep zijn waarmee ik dit bericht wil eindigen.

K. Thx. Bye.

 

Disclaimer: ik ben geen onderzoeker of milieuspecialist, maar wel een betrokken burger. Merk je een fout in dit artikel laat me dat dan gerust weten. Beschaafde en beleefde berichten zijn altijd welkom.